Autor: fixmypage

Usługodawcy z sektora prywatnego biorą udział w monitoringu ze względu na ich znajomość przedmiotu, ale jednocześnie odpowiadają przed partnerem społecznym na podstawie umowy, którą z nim zawarli. Spełniają zatem wymagania określone przez organizację monitorującą i nie mogą działać we własnym interesie. W przeciwnym wypadku naruszają zasady kontraktu i zostają obciążeni karami umownymi. Często zdarza się, że korzysta się z wiedzy i doświadczenia zewnętrznych ekspertów. Organizacja społeczna nie ma obowiązku posiadania eksperckiej wiedzy na każdy temat.

Kluczowym elementem Paktu Uczciwości jest społeczny monitoring zamówienia publicznego. Transparency International nie zgadza się na określanie projektu jako Paktu Uczciwości jeżeli ten warunek nie zostanie spełniony. Inne działania, które określane są jako „pakty uczciwości”, ale obejmują wyłącznie jednostronne zobowiązania sektora publicznego lub prywatnego, bez żadnego zewnętrznego monitoringu nie są zgodne z ideą Paktu Uczciwości.

W 2015 r. Transparency International przeprowadziła dwie obszerne ewaluacje wdrażania Paktów Uczciwości na świecie oraz w Unii Europejskiej: Transparency International’s Integrity Pacts for Public Procurement (global) i Integrity Pacts for Public Procurement (EU).

Na tej podstawie następujące elementy zostały zdiagnozowane jako niezbędne dla osiągnięcia sukcesu:
– stabilne i niezależne źródło finansowania,
– niezależność partnera społecznego,
– jasne granice odpowiedzialności,
– wystarczające środki do prowadzenia monitoringu projektu.

Wnioski z obu opracowań zostały przeanalizowane i wykorzystane przy planowaniu 17 Paktów Uczciwości, które są wdrażane w ramach Projektu. Jednak kluczowym elementem dla osiągnięcia sukcesu jest autentyczne zaangażowanie wszystkich stron w cały proces. Jeśli brakuje go od samego początku, lub zabraknie w trakcie prowadzenia projektu istnieje ryzyko, że Pakt Uczciwości nie spełni swojej funkcji.

Nie. Projekt zmierza do tego, aby proces prowadzenia zamówień publicznych był bardziej zrozumiały dla opinii publicznej, a jednocześnie bardziej przejrzysty i odpowiedzialny. Powinien również zachęcać do społecznego uczestnictwa w tym procesie, a wykonawcę do wzięcia pod uwagę głosu opinii publicznej. W ten sposób Projekt nie obciąża uczestników paktu dodatkowymi procedurami a raczej koncentruje się na zmianie postaw, poprawie wydajności i realizacji zamówienia na właściwym poziomie.

Poprawa procesu prowadzenia zamówienia publicznego, nawet w jednym czy dwóch postępowaniach jest niezmiernie ważna. Pokazuje, że społeczeństwo obywatelskie i opinia publiczna mogą odgrywać kluczową rolę w zmniejszaniu korupcji w zamówieniach publicznych. Może także poprawić relacje pomiędzy różnymi uczestnikami procesu. W ten sposób Projekt stwarza przestrzeń do bardziej regularnej współpracy i sprawia, że zmiany są bardziej realne.

Pakt Uczciwości nie powinien być postrzegany jako forma udzielenia akredytacji lub certyfikatu dla danego zamówienia publicznego. Strony podejmują zobowiązanie, że będą przeciwdziałać korupcji, a także współpracować w taki sposób, aby poprawiać standardy obowiązujące w zamówieniach publicznych. W przypadku, gdy nie wywiązują się ze swoich zobowiązań, po odpowiednich ostrzeżeniach, partner społeczny, może podjąć działania zmierzające do zakończenia projektu.

Transparency International składa się z ponad 100 oddziałów, które są lokalnymi, niezależnymi organizacjami zwalczającymi korupcję w swoich krajach. Więcej informacji na ich temat, w tym procesu akredytacji, można znaleźć na oficjalnej stronie internetowej Transparency International.

Podobnie jak projekty, partnerzy społeczni (pełniący rolę monitorującą) wybrani zostali w otwartym konkursie w 2015 r. W rezultacie 15 organizacji społecznych w 11 krajach monitoruje sposób prowadzenia inwestycji objętych paktami uczciwości. Są to zarówno oddziały Transparency International (w Bułgarii, Czechach, Grecji, Włoszech, Łotwie, Litwie, Portugalii, Rumunii, Słowenii i na Węgrzech), jak i inne organizacje (Action Aid i Amapola we Włoszech, the Romanian Academic Society i Institute for Public Policy w Rumunii, Fundacja im Stefana Batorego w Polsce). W procesie wyboru weryfikowano między innymi czy między partnerami nie występuje konflikt interesów.

Instytucje zamawiające zostały zaproszone do zgłoszenia chęci uczestnictwa przez Komisję Europejską i Transparency International Secretariat, które oceniały wnioski. Przesłane aplikacje zawierały też propozycje konkretnych zamówień publicznych wyznaczonych do objęcia Paktem Uczciwości. W zaproszeniu zawarto jasne kryteria wyboru, na podstawie których wybrano 17 projektów.

Partner społeczny jest niezależnym uczestnikiem postępowania, który nadzoruje wszystkie etapy procesu zamówienia publicznego, od momentu przygotowania postępowania przetargowego, poprzez jego ogłoszenie, ocenę ofert, realizację i odbiór zamówienia. W projekcie w całej Europie uczestniczyć będzie 15 partnerów społecznych. Są to lokalne organizacje pozarządowe – 10 z nich to oddziały Transparency International (w Bułgarii, Czechach, Grecji, na Węgrzech, we Włoszech, na Łotwie, w Litwie, w Portugalii, Rumunii i Słowenii), pozostałe 5 to inne organizacje pozarządowe (Action Aid i Amapola we Włoszech, the Romanian Academic Society i Institute for Public Policy w Rumunii, Fundacja im Stefana Batorego w Polsce).

Zamawiający oraz wykonawcy zobowiązują się do współpracy i dostarczania wszelkich informacji umożliwiających parterowi społecznemu wykonywanie jego zadań. Jeśli organizacja monitorująca zamówienie podejrzewa, że na jakimkolwiek etapie wystąpiły nieprawidłowości i nie otrzyma zadowalającej odpowiedzi ze strony podmiotu zamawiającego, zgłasza swoje obawy właściwym organom i podejmuje działania w celu ich wyjaśnienia. Celem jest znalezienie słabych stron i ciągłe dążenie do ulepszeń. Nie chodzi o honorowanie instytucji zamawiającej albo samego procesu prowadzenia zamówienia – pakt uczciwości nie jest rodzajem certyfikatu. Partner społeczny pełni swoje funkcje do czasu sfinalizowania konkretnego zamówienia publicznego, o ile wszystkie strony wypełniają swoje zobowiązania. Jeśli tego nie robią, organizacja pełniąca rolę obserwatora, może skorzystać z prawa odstąpienia od udziału w zamówieniu.

Rola partnera społecznego wykracza poza proste monitorowanie procesu zawierania umów. Dąży on do promowania dobrych praktyk wśród instytucji zamawiających i podmiotów sektora prywatnego, rekomendując zmiany w polityce oraz praktyce udzielania zamówień publicznych. Rolą obserwatora społecznego jest także informowanie opinii publicznej o pakcie uczciwości i zwiększanie zaangażowania społeczeństwa i władz publicznych.