De term gratis spins komt op twee heel verschillende plekken voor: als onderdeel van de spelmechaniek van een gokkast en als onderdeel van een aanbieding. Dat levert regelmatig verwarring op, omdat hetzelfde woord twee dingen beschrijft. Dit artikel legt uit wat gratis rondes in een spel zijn, welke regels gelden voor aanbiedingen, hoe voorwaarden te beoordelen zijn en hoe de term zich in de markt ontwikkelde. De uitleg blijft bij de spelmechaniek en bij de regels die voor aanbiedingen gelden, en laat de afweging aan de lezer.
Wat gratis spins in een spel zijn
In een gokkast is een gratis spin een bonusfunctie die tijdens het spel wordt geactiveerd, meestal door een combinatie van scatter-symbolen op de rollen. De functie is een vast onderdeel van het spelontwerp en staat in de spelregels. Zo’n functie verschijnt dus niet op verzoek, maar volgt uit het verloop van het spel en de regels die daarbij horen.
Enkele termen in een overzicht:
| Scatter | Symbool dat een functie kan activeren, ongeacht de lijn waarop het staat |
| Bonusfunctie | Onderdeel van het spel dat buiten de gewone draai valt |
| Gratis ronde | Ronde binnen een functie, zonder extra inzet |
Gratis rondes binnen een bonusfunctie
Een gratis ronde binnen een bonusfunctie is een spelronde waarvoor geen aparte inzet wordt gedaan, omdat de functie al door het spel is geactiveerd. Het gaat dus om een mechaniek, niet om een gift van de aanbieder. De uitkomst van elke gratis ronde wordt, net als bij gewone rondes, door een generator van willekeurige getallen bepaald en staat los van eerdere rondes. Het uitkeringspercentage, in de praktijk RTP, is het gemiddelde deel van de inzetten dat over een lange periode wordt teruggegeven; de gratis rondes maken deel uit van dat gemiddelde. De functie is door de ontwerper van het spel ingebouwd en kan niet door de speler worden aangevraagd of uitgesteld.
Gratis rondes in een spel en gratis rondes in een aanbieding vergeleken:
| Oorsprong | De spelmechaniek zelf | Een actie van de aanbieder |
| Regels | Staan in de spelregels | Staan in de voorwaarden van het aanbod |
| Waar uitgelegd | Op het informatiescherm van het spel | In de beschrijving van de actie |
Geen kunstmatige haast en geen aanbod tijdens het spel
Een gratis ronde die als aanbieding wordt gepresenteerd, valt onder de regels voor bonussen. Die regels verbieden kunstmatige urgentie: een aanbod mag niet zo zijn opgesteld dat een beslissing meteen moet worden genomen, bijvoorbeeld met aftellende klokken of formuleringen als nu of nooit. Bovendien mag een bonus niet worden aangeboden terwijl iemand speelt. Een aanbieding die midden in een ronde of tijdens een sessie verschijnt, is dus niet toegestaan. Zo’n aanbod zou een speler onder tijdsdruk zetten, en dat is precies wat de regel wil voorkomen. Het onderscheid met de gratis ronde in het spel zelf is helder: die is onderdeel van de mechaniek en geen aanbod.
Aanbiedingen gelden als reclame
Bonussen, en dus ook aanbiedingen met gratis rondes, tellen als reclame. Dat betekent dat de regels voor kansspelreclame gelden, inclusief het verbod op ongerichte reclame sinds 1 juli 2023. Ook het verbod op reclame gericht op jongvolwassenen van 18 tot en met 23 jaar geldt voor aanbiedingen.
Eigen keuze en weigeren zonder gevolgen
Een aanbieding wordt pas van kracht nadat de speler uitdrukkelijk akkoord is gegaan met de voorwaarden. Stilzwijgende instemming volstaat niet. Een speler mag een aanbod ook weigeren, en dat hoort geen nadelige gevolgen te hebben voor het gebruik van de speelrekening. Bonussen mogen bovendien niet worden aangepast aan het individuele gedrag van een speler en niet worden gericht op kwetsbare groepen. Op een casinowebsite staat het menu bovenaan en de spellenlobby daaronder. Hoe zo’n website haar informatie ordent, is bij Mama bet te zien.
Voorwaarden moeten volledig en helder zijn
Een aanbod moet volledig en duidelijk zijn beschreven. Dat betekent dat het bedrag of de waarde wordt vermeld, de voorwaarden voor toekenning en uitbetaling, de omzetvoorwaarde en de looptijd. Zonder die onderdelen is de beschrijving onvolledig. Het gaat om de volledigheid van de beschrijving, niet om de opmaak. Ontbreekt een van de onderdelen, dan voldoet het aanbod niet aan de eis van een volledige en duidelijke omschrijving.
Wat in de voorwaarden hoort te staan:
- het bedrag of de waarde van het aanbod;
- de voorwaarden voor toekenning;
- de omzetvoorwaarde, in het Engels wagering;
- de looptijd of de einddatum;
- de voorwaarden voor uitbetaling.
Let op: in een aanbieding horen het bedrag, de voorwaarden en de looptijd duidelijk te staan.
Voorwaarden vooraf zelf nalopen
Wie een aanbieding wil beoordelen, kan de voorwaarden stap voor stap nalopen. De tekst hoort in het Nederlands te staan en bevat alle onderdelen. Het gaat daarbij om het lezen van de tekst, niet om het afwegen van een voordeel. Wanneer een onderdeel ontbreekt of onduidelijk is, is de beschrijving niet volledig. Een voorwaarde die in kleine lettertjes onderaan staat, telt even zwaar als een voorwaarde bovenaan, maar is lastiger te vinden. Daarom is het zinvol de tekst in zijn geheel te lezen, van begin tot eind, en niet alleen de samenvatting of de kop van de actie.
Een manier om voorwaarden na te lopen:
- De taal van de tekst controleren: de voorwaarden horen in het Nederlands te staan.
- Nagaan of bedrag of waarde wordt genoemd.
- Lezen onder welke voorwaarden iets wordt toegekend en uitbetaald.
- Kijken naar de omzetvoorwaarde en de looptijd.
- Nagaan of een expliciete keuze om te accepteren of te weigeren wordt gevraagd.
Een globaal overzicht van de voorwaarden en wat de regels vereisen:
| Bedrag | Duidelijk vermeld | In de beschrijving van de actie |
| Omzetvoorwaarde | Volledig beschreven | In de voorwaarden bij het aanbod |
| Looptijd | Een duidelijke termijn | In de voorwaarden bij het aanbod |
Hoe de term zich in de markt ontwikkelde
De term gratis spins komt van de bonusfuncties in gokkasten. In een fysieke speelhal draaien rollen en vertoont een scherm een extra ronde wanneer de combinatie van symbolen daarvoor zorgt. Bij de overgang naar het online aanbod werd dezelfde functie in de software nagebouwd, met symbolen op een scherm in plaats van op fysieke rollen. Pas later ging dezelfde term ook voor aanbiedingen gebruikt worden, waarbij een aanbieder iemand een aantal rondes toekent. Daardoor kreeg de term twee betekenissen: een spelkenmerk en een aanbod. In de Nederlandse regels wordt het onderscheid helder gemaakt, doordat alleen het tweede onder de regels voor reclame valt.
Strengere aandacht voor bonuscommunicatie
De afgelopen jaren is de aandacht voor de manier waarop aanbiedingen worden gecommuniceerd groter geworden. De opening van de markt op 1 oktober 2021 en de latere regels, zoals het verbod op ongerichte reclame sinds 1 juli 2023, wijzen op een trend naar meer transparantie. Het is aannemelijk dat die ontwikkeling doorloopt, al is niet te zeggen welke vorm dat krijgt.
Samengevat zijn gratis rondes in een spel een onderdeel van de spelmechaniek, terwijl gratis rondes in een aanbieding onder de regels voor reclame vallen. Dat betekent volledige en duidelijke voorwaarden, geen kunstmatige haast, geen aanbod tijdens het spelen en uitdrukkelijke instemming met de mogelijkheid om te weigeren. Wie de twee betekenissen uit elkaar houdt, begrijpt beter wat in een spel wordt uitgelegd en wat in voorwaarden moet staan. Zo wordt duidelijk dat dezelfde term in de regels een ander gewicht heeft dan in het spel.