Siódmy etap monitoringu paktu uczciwości. Podsumowanie

Podsumowaliśmy działania Fundacji jako obserwatora społecznego w okresie: 01.01 – 30.06.2020 r. W trakcie tego etapu zajęliśmy się m.in. sprawą odmówienia przez PKP PLK S.A. dostępu do edytowalnej wersji modelu akustycznego i sporem z wykonawcą o to, czy jest to informacja publiczna. Zostało też przygotowanych szereg działań upowszechniających rezultaty projektu. Treść podsumowania: POBIERZ

Korespondencja z PKP PLK S.A. ws. przebiegu inwestycji (IV-V 2020)

Fundacja Batorego poprosiła Zamawiającego o ustosunkowanie się do pięciu problemów zidentyfikowanych przez obserwatora społecznego jako potencjalnie groźne dla przebiegu inwestycji. Wszystkie pisma zostały przesłane do PKP PLK 28 kwietnia 2020 r. i dotyczyły kolejno przebudowy stacji Częstochowa Towarowa [pismo nr 1], stanu procedowania roszczeń wykonawcy i zamawiającego [pismo nr 2], zakończonych robót [pismo nr 3],  zmian w etapach realizacji kontraktu [pismo nr 4] oraz opóźnionych płatności za faktury [pismo nr 5]. Odpowiedzi przyszły odpowiednio 4 maja [odpowiedź nr 1], 5 maja [odpowiedź nr 2 i odpowiedź nr 3],  12 maja [odpowiedź nr 4] i 13 maja [odpowiedź nr 5].

Za korupcję płacimy wszyscy. Grzegorz Makowski dla Rzeczpospolitej

Polecamy wywiad z Grzegorzem Makowskim, ekspertem Fundacji Batorego, w którym mówi o tarczy antykryzysowej 2.0, czym jest tzw. „wielka korupcja” i dlaczego działania polskiej prawicy niosą ze sobą jej ryzyko, a także porównuje jak wypadamy na tle sąsiadów, jeżeli chodzi o zagrożenie korupcją.

Polecamy! Cały artykuł do przeczytania tutaj –> Za korupcję płacimy wszyscy

„Korupcja kojarzy się z łapówką, ale to tylko mały wycinek obrazu. Bogactwo zachowań pokazuje jej definicja w ustawie o CBA. To płatna protekcja, pranie pieniędzy, niedopełnienie obowiązków lub nadużycie uprawnień. Ta ostatnia kategoria to „przestępstwa urzędnicze”, gdy urzędnik ma wydać decyzję w określonym czasie, ale jej nie wydaje, tylko czeka, aż ktoś przyjdzie do niego z „propozycją”. W przypadku słynnego zakupu maseczek bez certyfikatów, ktoś nie dopełnił obowiązków, nie sprawdził jakości produktu, a potem nadużył uprawnień, bo podjął uznaniową decyzję o kupnie masek za miliony zł. Normalnie taka osoba miałaby zarzuty, ale w tarczy antykryzysowej 2.0 zawarto wyłączenie odpowiedzialności dla urzędników”.

„Rzeczpospolita” Za korupcję płacimy wszyscy

 

Zamówienia publiczne: czy w kryzysowej sytuacji wszystko jest usprawiedliwione?

Epidemia, która w pierwszym kwartale 2020 roku dotknęła kolejno kraje Azji, Europy i nieco później obu Ameryk i Afryki, zmusiła rządy niemal wszystkich krajów do podejmowania szybkich decyzji. Najpierw trzeba było chronić zdrowie i życie mieszkańców, doinwestowywać służbę zdrowia, a potem wspomagać zatrzymaną na kilka tygodni gospodarkę. Przed wszystkimi rządzącymi stanęło zatem pytanie, jak działać w tej nadzwyczajnej sytuacji. Czy porzucić stosowane od lat procedury, czy szybkość podejmowanych decyzji jest najważniejsza?

Generalnie wydaje się, że zwłaszcza na początku, kiedy jeszcze nieznane były rozmiary nadchodzącego zagrożenia, uzasadnione było odstąpienie od pewnych procedur, np. niestosowanie obowiązujących terminów na składanie protestów w trakcie zakupu niezbędnego sprzętu medycznego. Jednak wystąpienie pandemii nie upoważniało nikogo do łamania istniejącego prawa oraz decydentów do wprowadzania w trybie nadzwyczajnym zmian w prawie, które nie miały bezpośredniego związku z koniecznością ratowania zdrowia i życia obywateli.

Co zatem zrobiono w Polsce? Od marca do lipca 2020 roku Sejm uchwalił 35 ustaw, w tym cztery obszerne nowelizacje wielu aktów prawnych, przyjmowane przez rząd w trybie obiegowym, potocznie zwane „Tarczami antykryzysowymi”. W niniejszym tekście zajmiemy się tymi zmianami, które miały największy wpływ na sposób dokonywania zakupu materiałów, sprzętu i usług medycznych.

Polecamy cały tekst Grażyny Kopińskiej, ekspertki forumIdei, który znalazł się na Blogu forumIdei.

Link do tekstu: Zamówienia publiczne: czy w kryzysowej sytuacji wszystko jest usprawiedliwione?

Nagranie z debaty „Zamówienia publiczne w czasie kryzysu. Nowe zagrożenia, możliwości i wyzwania”

W środę 15 lipca odbyła się debata online, podczas której rozmawialiśmy o polskim systemie zamówień publicznych w czasie kryzysu.

W rozmowie udział wzięli:

  • Hubert Nowak, prezes Urzędu Zamówień Publicznych
  • Krzysztof Izdebski, prawnik, aktywista, dyrektor programowy Fundaci ePaństwo
  • Sławomir Trojanowski, radca prawny w kancelarii Togatus, zaangażowany we wdrażanie Paktu Uczciwości w Polsce
  • Ewa Wiktorowska, prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Konsultantów Zamówień Publicznych, członkini Rady Zamówień Publicznych,
  • Grzegorz Makowski, ekspert forumIdei Fundacji im. Stefana Batorego, zajmuje się między innymi zagadnieniem korupcji i polityki antykorupcyjnej.

Rozluźnienie rygorów dotyczących zamówień publicznych stało się podglebiem dla kilku skandali związanych z zakupami sprzętu medycznego. Celem seminarium nie była jednak dyskusja o tych przypadkach. Zastanawialiśmy się przede wszystkim nad tym, czego nauczyły nas te doświadczenia. Co można było zrobić lepiej? Jakie wnioski na przyszłość można wyciągnąć z obecnej sytuacji, zarówno w kontekście przyszłych potencjalnych kryzysów, jak i koniecznych zmian w systemie zamówień publicznych. Uwagę zwracaliśmy również na mechanizm kontroli zamówień – czy pandemia nie udowodniła nam właśnie, że nadzór nad rynkiem zamówień publicznych nie może być wykonywany wyłącznie przez instytucje państwa? Być może jego niezbędnym uzupełnieniem powinna być kontrola społeczna, która żeby miała szansę zaistnieć, musi mieć odpowiednie instrumenty – takie na przykład, jak “pakty uczciwości”?

 

 

Zapraszamy! Zamówienia publiczne w czasie kryzysu. Nowe zagrożenia, możliwości i wyzwania

Przepisy tzw. tarcz antykryzysowych wprowadziły wiele nowych przepisów w obszarze zamówień publicznych. Część budzi uzasadnione kontrowersje, część tworzy rozwiązania, na które uczestnicy rynku zamówień publicznych dotychczas bezskutecznie czekali. Jak wpłynęły one na przejrzystość i odporność na nadużycia systemu zamówień publicznych? 

15 lipca 2020 r. o godz. 16.00 zapraszamy na debatę online, podczas której przyjrzymy się polskiemu systemowi zamówień publicznych w czasie kryzysu. Debata będzie transmitowana na profilach Fundacji im. Stefana Batorego na Facebooku i YouTube.

W rozmowie udział wezmą: 

  • Hubert Nowak, prezes Urzędu Zamówień Publicznych
  • Krzysztof Izdebski, prawnik, aktywista, dyrektor programowy Fundacji e-Państwo
  • Sławomir Trojanowski, radca prawny w kancelarii Togatus, zaangażowany we wdrażanie Paktu Uczciwości w Polsce
  • Ewa Wiktorowska, prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Konsultantów Zamówień Publicznych, członkini Rady Zamówień Publicznych

Moderacja: Grzegorz Makowski, ekspert forumIdei Fundacji im. Stefana Batorego, zajmuje się między innymi zagadnieniem korupcji i polityki antykorupcyjne

Rozluźnienie rygorów dotyczących zamówień publicznych stało się podglebiem dla kilku skandali związanych z zakupami sprzętu medycznego. Celem seminarium nie będzie jednak dyskusja o tych przypadkach. Zastanowimy się przede wszystkim nad tym, czego nauczyły nas te doświadczenia. Co można było zrobić lepiej? Jakie wnioski na przyszłość można wyciągnąć z obecnej sytuacji, zarówno w kontekście przyszłych potencjalnych kryzysów, jak i  koniecznych zmian w systemie zamówień publicznych.

Uwagę zwrócimy również na mechanizm kontroli zamówień – czy pandemia nie udowodniła nam właśnie, że nadzór nad rynkiem zamówień publicznych nie może być wykonywany wyłącznie przez instytucje państwa? Być może jego niezbędnym uzupełnieniem powinna być kontrola społeczna, która żeby miała szansę zaistnieć, musi mieć odpowiednie instrumenty – takie na przykład jak “pakty uczciwości”. 

Zapraszamy wszystkich zainteresowanych zamówieniami publicznymi i funkcjonowaniem instytucji państwowych w stanie epidemii, i nie tylko.

 

Przeciwdziałanie korupcji w zamówieniach publicznych – fragmenty debaty

Konflikt interesów, brak konkurencyjności, najczęściej występujące nadużycia w zamówieniach publicznych. Poniżej kilka wybranych wypowiedzi z seminarium nt. przeciwdziałania korupcji w zamówieniach publicznych.

Marcin Szymański z Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej wymienia najczęściej obserwowane nadużycia, ich przykłady a także przybliża ich skutki dla wdrażania funduszy unijnych.

W postępowaniach ofertowych w zamówieniach publicznych składane są zazwyczaj zaledwie dwie oferty. Ogranicza to konkurencję, może prowadzić do nadużyć, a także zwiększenia kosztów realizacji takiego zamówienia. Dlaczego tak się dzieje? Jakie są inne “grzechy” zamawiających i składających oferty?

Polskie zamówienia publiczne trawi brak konkurencyjności i przejrzystości. O najczęściej zgłaszanych do OLAF nadużyciach opowiadał Piotr Baczmański.

Marcin Szymański z Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej o konflikcie interesów we wdrażaniu funduszy unijnych.

Paweł Pogorzelski z kancelarii Clifford Chance o stosowaniu przepisu dotyczącego udaremniania lub utrudniania przetargu publicznego.

O mechanizmach zapobiegania korupcji w polskim prawie, mówi Piotr Bogdanowicz z Kancelarii Clifford Chance, członek Zespołu Ekspertów Prawnych Fundacji Batorego.

 

O tym, jakie są w polskim prawie mechanizmy zapobiegania konfliktowi interesów, mówi Piotr Bogdanowicz z Kancelarii Clifford Chance, członek Zespołu Ekspertów Prawnych Fundacji Batorego.

Jaką rolę mogą odgrywać pakty uczciwości w zamówieniach publicznych mówi Piotr Baczmański z OLAF.

Nowa baza informacji o paktach uczciwości

Instytut w Bazylei stworzył internetową bazę wiedzy na temat paktów uczciwości. Po raz pierwszy w jednym miejscu zebrane zostały dokumenty, analizy, opisy poszczególnych przypadków oraz praktyczne przewodniki dotyczące paktów na całym świecie. W bazie można oczywiście znaleźć także informacje o Pakcie Uczciwości, w który zaangażowana jest Fundacja Batorego.

Na stronie zebrane zostały opisy 65 dużych procedur zakupowych, a także 31 przykładów doświadczeń z paktami uczciwości. Udostępnione zostały również szczegółowe studia przypadków pokazujące pozytywne skutki paktów – nawet jeśli „zawiodły”.

Autorzy podkreślają, że do stworzenia bazy skłoniła ich sytuacja epidemii, kiedy nadzwyczajna sytuacja może skłaniać do pomijania procedur obowiązujących podczas prowadzenia zamówień publicznych. Pokazują jednocześnie, że takie działania jak pakty uczciwości mogą być niezwykle skuteczne.

Więcej:

integritypacts.baselgovernance.org

 

Notatka ze spotkania kwartalnego (5 marca 2020)

Spotkanie kwartalne, na którym omawiano dotychczasowy przebieg Paktu Uczciwości, odbyło się w siedzibie Fundacji im. Stefana Batorego. Udział wzięli przedstawiciele Fundacji im. Stefana Batorego i jej konsultantów, PKP Polskich Linii Kolejowych S.A (Zamawiający), ZUE S.A. (Wykonawca), MP Mosty (Inżynier Kontraktu), Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT).

[Pobierz.PDF]