Postępowania jednoofertowe jako wskaźnik ryzyka korupcji w zamówieniach publicznych

Zapraszamy do lektury tekstu Grzegorza Makowskiego na temat możliwościowi zastosowania do pomiaru ryzyka korupcji tzw. wskaźnika „jednej oferty”.

Zamówienia publiczne to ogromna sfera aktywności różnego rodzaju instytucji publicznych (zamawiających) oraz przedsiębiorstw  (wykonawców). Zamówienia publiczne to także specyficzny rynek, na którym ścierają się różne wartości i logiki działania – z jednej strony dążenie do zysku, z drugiej prymat oszczędności i dbałości o przysłowiowy „publiczny grosz”. Oczekuje się, że jak każdy rynek, tak też zamówienia publiczne będą działać według logiki otwartej i swobodnej konkurencji, co w rezultacie będzie się przekładać na racjonalne zachowania tak zamawiających, jak i wykonawców. Praktyka pokazuje jednak, że synkretyzm rynku zamówień jest jednocześnie źródłem jego problemów. Zamówienia publiczne nie tylko nie są wolne od korupcji i innych nadużyć, ale są wskazywane jako jeden z głównych obszarów ryzyka. Zagrożenie nieprawidłowościami na rynku zamówień publicznych możemy obserwować, identyfikując czynniki zakłócające jego podstawową cechę – konkurencyjność. Niniejszy tekst jest prezentacją możliwości zastosowania do pomiaru ryzyka korupcji tak zwanego wskaźnika „jednej oferty” (czyli sytuacji, w której w ramach procesu udzielania zamówienia publicznego,
w konkurencyjnej, otwartej procedurze, pojawia się tylko jedna ważna oferta). Celem jest też pokazanie szerszego tła teoretycznego, na którym użycie takiego wskaźnika znajduje głębszy sens, oraz przykładów jego zastosowania.

Pełny tekst ukazał się w czwartym numerze czasopisma Zarządzanie Publiczne.

Przeczytaj

Zapraszamy na seminarium „Etyka i prewencja nadużyć w zamówieniach publicznych”

Fundacja im. Stefana Batorego oraz Kancelaria DZP zapraszają na seminarium Etyka i prewencja nadużyć w zamówieniach publicznych, które odbędzie się 27 czerwca w siedzibie Fundacji Batorego.

Spotkanie poświęcone będzie systemom compliance w prawie zamówień publicznych, a także sposobom poprawy zarządzania ryzykiem nieprawidłowości przez wykonawców i zamawiających.

Seminarium będzie miało charakter warsztatowy. W trzech oddzielnych sesjach poruszone zostaną tematy Paktu Uczciwości jako narzędzia compliance, wykorzystania systemów zgłaszania nadużyć w zamówieniach publicznych, a także zarządzania ryzykiem konfliktu interesów jako etycznemu aspektowi zamówień publicznych. Spotkanie otworzy sesja wprowadzająca i krótki panel dyskusyjny Systemy compliance i zamówienia publiczne – w jakim miejscu jesteśmy?

Warsztaty i spotkania poprowadzą praktycy zajmujący się od lat prawem zamówień publicznych. Udział wezmą również przedstawiciele firm – zarówno przedstawiciele zamawiających, jak i wykonawców – w których funkcjonują systemy compliance.

Spotkanie odbędzie się 27 czerwca 2018 r w Fundacji im. Stefana Batorego, w godzinach godz. 11:00 – 14:30.

Udział w seminarium jest bezpłatny.

Formularz rejestracyjny

Program do pobrania [.PDF]

Sylwetki panelistów [.PDF]

 

Program spotkania:

11.00 – 12.30 CZĘŚĆ I – wystąpienia otwierające

Systemy compliance i zamówienia publiczne – w jakim miejscu jesteśmy?

11.00-11.20 Wprowadzenie – Wojciech Hartung (Kancelaria DZP)
11.20-12.30 Panel dyskusyjny – Wojciech Hartung (Kancelaria DZP), Mariusz Haładyj (Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii – tbc), Marcin Szczepański (Siemens); Sonia Jóźwiak-Górny (Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów), Katarzyna Tyc-Okońska (Urząd Zamówień Publicznych).

moderacja: Marcin Waszak (forumIdei, Fundacja im. Stefana Batorego)

12.30 – 12.45 Przerwa kawowa

12.45 – 13.45 CZĘŚĆ II – sesje warsztatowe

Warsztaty na temat możliwości poprawy zarządzania ryzykiem nieprawidłowości przez zamawiających i wykonawców

Uwaga! Sesje będą odbywać się równolegle – po części panelowej będzie możliwość zapisania się na jedną wybraną sesję.

Sesja 1. Pakt Uczciwości jako narzędzie compliance
Prowadzący: Grzegorz Makowski

Przedstawienie koncepcji Paktu Uczciwości (Integrity Pact) i świeżych wniosków z pilotażu tego rozwiązania w Polsce. Sesja z udziałem Renaty Krok z PKP PLK (Zamawiający) oraz Joanny Nowak z ZUE S.A. (Wykonawca) biorących udział w pilotażu Paktu Uczciwości i zamówieniu objętym społecznym monitoringiem.

Sesja 2. Wykorzystanie systemów zgłaszania nadużyć w zamówieniach publicznych
Prowadzący: Anna Hlebicka-Józefowicz (Kancelaria DZP), Marcin Waszak (Fundacja Batorego)

Rola sygnalistów w ochronie środków publicznych wydatkowanych w ramach zamówień. Dyskusja o użyteczności i ryzykach stosowania systemów zgłaszania nadużyć przez wykonawców, zamawiających i regulatora.

Sesja 3. Zarządzanie ryzykiem konfliktu interesów jako etyczny aspekt zamówień publicznych
Prowadzący: Krzysztof Krak, Maciej Wnuk

Na czym polega konflikt interesów w zamówieniach publicznych? Jakie relacje pracowników zamawiającego z wykonawcami powinny powodować wyłączenie pracownika lub wykluczenie wykonawcy?

13.45 – 14.30 CZĘŚĆ III – podsumowanie warsztatów

Omówienie najważniejszych wniosków z sesji warsztatowych przez prowadzących. Dyskusja z salą i zakończenie

14.30 Lunch

 

Drugi etap etapu wdrażania Paktu Uczciwości – podsumowanie

Podsumowujemy drugi etap wdrażania Paktu Uczciwości, który trwał od 1 lipca 2017 do 31 grudnia 2017. Zawarte są w nim m.in. informacje o przystąpieniu do Paktu Wykonawcy i Inżyniera Kontraktu, rozpoczęciu współpracy z Wykonawcą, a także dotyczące przezwyciężenia problemów związanych z konfliktem interesów.

Podsumowanie II etapu monitorinu

 

W zamówieniach publicznych nie ma miejsca na bylejakość

ZUE jest pierwszym polskim przedsiębiorstwem, które realizuje Pakt Uczciwości. W magazynie pracowników grupy ZUE Marcin Waszak odpowiadał na pytania dlaczego polityka ochrony sygnalistów w firmie jest swoistą polisą ubezpieczeniową oraz o tym czy objęcie jednej inwestycji Paktem Uczciwości może coś zmienić w zamówieniach publicznych.

Poniżej prezentujemy fragmenty wywiadu:

ZUE: Dlaczego właśnie w tej inwestycji bierze udział monitor społeczny?

MW: Wszystko zaczęło się od Komisji Europejskiej, która postanowiła wykorzystać pomysł Transparency International i przetestować pakt uczciwości jako narzędzie potencjalnie skuteczne w przeciwdziałaniu
oszustwom na szkodę funduszy unijnych. Do tego, swego rodzaju eksperymentu, zgłosiło się 11 państw członkowskich UE, w tym także Polska. W każdym z nich wybrano zamówienia publiczne z różnych sektorów, które następnie objęto społecznym monitoringiem. W Polsce wybór padł na wspomnianą już inwestycję kolejową, w której zleceniodawcą
jest PKP Polskie Linie Kolejowe. Niezależnym monitorem, wybranym w otwartym konkursie została natomiast Fundacja Batorego. Jesteśmy zaangażowani od samego początku w realizację zamówienia publicznego – badaliśmy poprawność dokumentacji przetargowej, uczestniczyliśmy
jako niezależny obserwator w pracach komisji przetargowej,  przyglądaliśmy się wyborowi wykonawcy, a obecnie monitorujemy prowadzone przez ZUE prace projektowe.

ZUE zgodnie z postanowieniami Paktu Uczciwości wdrożyło politykę ochrony sygnalistów w firmie. Dlaczego jest to aż tak ważne?

Sygnalistami nazywamy pracowników, którzy będąc świadkami nieprawidłowości lub posiadając informacje na ten temat, decydują się je ujawnić w dobrej wierze i obronie interesu pracowników, pracodawcy czy całego społeczeństwa. Dzięki odpowiednim procedurom wiedzą do kogo
się z tym w firmie zwrócić oraz zyskują zapewnienie, że przekazana przez nich informacja zostanie w sposób rzetelny i niezależny zweryfikowana.
Jednocześnie pracownicy tacy mogą liczyć na ochronę przed potencjalnymi represjami. Odpowiedni system sygnalizowania pozwala na identyfikację
nadużyć na możliwie wczesnym etapie zanim pochłoną one znaczne koszty i szkody materialne, a w skrajnych przypadkach doprowadzą do realnego zagrożenia dla zdrowia i życia pracowników. Dla firmy jest to swoista polisa ubezpieczeniowa, zwłaszcza w kontekście realizacji zamówień publicznych, gdzie informacje od sygnalistów mogą np. ustrzec firmę przed  opóźnieniami i koniecznością zapłaty kar umownych. Procedury ochrony
sygnalistów sprawdzają się także jako narzędzie kształtowania otwartej kultury organizacyjnej w firmie, a jako źródło wiedzy o problemach organizacji wspomagają zarządzanie nią.

Co może zmienić objęcie jednej inwestycji Paktem Uczciwości? Czy może coś zmienić?

Doświadczenia węgierskie, bo na Węgrzech pakty uczciwości były stosowane zanim ruszył projekt unijny, pokazują, że koszty zamówień objętych paktem uczciwości są nawet o 30% mniejsze od zakładanych.
Wynika to z tego, że więcej firm przystępuje do przetargu, nabierając przekonania, iż wybór wykonawcy odbędzie się na uczciwych zasadach,
co wzmacnia konkurencyjność zamówienia i obniża cenę końcową.
Pakt Uczciwości wymaga od podpisujących go stron standardów postępowania wyższych niż te przewidziane w przepisach prawa, promując jednocześnie dobre praktyki. Jest sygnałem, że w danym zamówieniu nie toleruje się zaniedbań i bylejakości i kiedy w grę wchodzi wydawanie publicznych środków, przymykanie oka na jakiekolwiek nadużycia
nie może mieć miejsca .

Czym jest pakt uczciwości i co zmieni w zamówieniach publicznych?

W jaki sposób możemy sprawdzić, czy publiczne pieniądze są wydawane mądrze i efektywnie? Robimy to między innymi uczestnicząc w całym procesie zamówienia publicznego, udzielając pomocy i rad, ale także informując o nieprawidłowościach. Społeczeństwo obywatelskie musi monitorować zamówienia publiczne, a my mamy odpowiednie narzędzie, aby to zrobić: Pakt Uczciwości! Czym jest Pakt Uczciwości? Jak działa i kto się go boi? Opowiadają o tym przedstawiciele Komisja Europejskiej oraz  społeczeństwa obywatelskiego z Rumunii, Włoch, Czech, Polski, Węgier i Niemiec. Zapraszamy do objerzenia filmu przygotowanego przez Romanian Academic Society, we współpracy z Transparency International Romania i  Institute for Public Policy.

Grupa ZUE będzie chroniła sygnalistów

W spółce ZUE SA po raz pierwszy wprowadzono politykę zarządzania etycznego i ochrony sygnalistów. Na mocy tego dokumentu osoby zgłaszające nadużycia we wszystkich zamówieniach publicznych, w których firma bierze udział, będą polegały ochronie.

Spółka zobowiązała się przyjąć dokument podpisując Pakt Uczciwości. Regulacje skonsultowała wcześniej z Fundacją Batorego.

Na monitorowanym kontrakcie również podwykonawcy, a także podwykonawcy dalsi zobowiązani są do przestrzegania zasad Polityki ochrony sygnalistów Wykonawcy oraz przyjęcia podobnych polityk u siebie. Są oni również zobowiązani poinformować o zaistnieniu nadużyć monitora społecznego, czyli Fundację im. Stefana Batorego. Zobowiązanie to jest zawarte w umowie w osobnym akapicie poświęconym Paktowi Uczciwości.

Polityka zarządzania etycznego i ochrony sygnalistów Pełna treść

Przykłady klauzuli w umowach z podwykonawcami i o podwykonawstwa dalsze można znaleźć na naszej stronie w zakładce Dokumenty Zobacz