Notatka ze spotkania kwartalnego (12 kwietnia 2021)

Spotkanie kwartalne w trybie zdalnym służyło omówieniu problemów i sporów istotnych dla końcowego etapu inwestycji objętej Paktem Uczciwości. W dyskusji poruszono m.in. temat prawidłowości wydania Świadectwa Przejęcia Robót, niedokończonych prac na stacji w Poraju oraz możliwości aneksowania porozumienia z PKP PLK S.A. wydłużającego Pakt Uczciwości.

[Pobierz.PDF]

#3 Jak monitorować zamówienia publiczne – pACT RIGHT. Podcast o uczciwości

Jeżeli jesteście ciekawe, ciekawi, jakie są dobre praktyki w zamówieniach publicznych, które z nich zostały wprowadzone przez polskie samorządy, a których brakuje, a także w jaki sposób obywatele i organizacje pozarządowe mogą włączyć się w monitoring zamówień, koniecznie posłuchajcie trzeciego odcinka pACT RIGHT. Podcast o uczciwości. Dowiecie się również czy Pakt Uczciwości i narzędzia kontroli mogą zaistnieć w polskim systemie prawnym.

Na pytania Karoliny Szymańskiej odpowiada Monika Kajalidis z Fundacji ePaństwo, ekspertka w dziedzinie polityki publicznej.

Raport z ankiety na temat przeciwdziałania i zwalczania nadużyć finansowych w wydatkowaniu środków UE

Powstał raport z ankiety na temat przeciwdziałania i zwalczania nadużyć finansowych w wydatkowaniu środków UE, który przygotował Departament Programów Infrastrukturalnych Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, czyli Instytucja Zarządzająca Programem Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko 2014-2020.

W raporcie znajdziecie między innymi wyniki na temat świadomości i chęci wdrażania paktów uczciwości przez beneficjentów funduszy.

Raport z ankiety na temat przeciwdziałania i zwalczania nadużyć finansowych w wydatkowaniu środków UE

Wyniki ankiety na temat świadomości i chęci wdrażania paktów uczciwości przez beneficjentów funduszy

Departament Programów Infrastrukturalnych Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, czyli Instytucja Zarządzająca Programem Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 opublikował raport z ankiety na temat przeciwdziałania i zwalczania nadużyć finansowych w wydatkowaniu środków Unii Europejskiej. Badanie zostało przeprowadzone w 2020 roku i miało na celu zgromadzenie opinii i pozyskanie informacji o doświadczeniach beneficjentów w zakresie postrzegania ryzyka występowania nadużyć w realizowanych projektach oraz stosowanych w Programie narzędzi przeciwdziałania nadużyciom. W badaniu udział wzięło 384 beneficjentów POIiŚ reprezentujących sektor transportowy, środowiskowy, energetyczny, kulturalny oraz zdrowotny.

Z raportu wynika, że beneficjanci są świadomi możliwych zagrożeń pojawienia się nadużyć, chociaż ryzyko ich wystąpienia w realizowanych projektach uważają za niskie. Respondenci wskazali najczęstsze ryzyka oraz instrumenty stosowane w celu ich przeciwdziałania. Za najbardziej prawdopodobne nadużycie uznawana jest zmowa przetargowa między wykonawcami. Sposobem na jego mitygację może być m.in. stworzenie ogólnopolskiej elektronicznej bazy danych cen według branż, aby dać możliwość porównywania czy ceny ofert nie są efektem zmowy przetargowej. Z badania wynika także, że większość beneficjentów umieściło na swoich stronach internetowych informacje o funkcjonowaniu mechanizmu umożliwiającego sygnalizowanie o potencjalnych nieprawidłowościach w ramach POiIŚ i uważa ten mechanizm za przydatny. W niewielu instytucjach jednak wdrożono własną procedurę/politykę ochrony sygnalistów, co wydaje się być kwestią wymagającą poprawy. Badanie wykazało także inne obszary, które powinny zostać zmienione, np. wykazano potrzebę organizacji większej ilości szkoleń w tematyce zwalczania nadużyć, czy też zwiększenia wśród beneficjentów świadomości korzyści płynących z wprowadzenia i stosowania procedury szacowania ryzyka wystąpienia nadużycia finansowego.

W raporcie poruszony został także temat paktu uczciwości, w którego wdrażanie zaangażowana jest Instytucja Zarządzająca PO IiŚ. Jak zostało podkreślone, doświadczenia z realizacji Paktu są oceniane pozytywnie, zarówno przez Ministerstwo jak i w ocenie Komisji Europejskiej. Prawdopodobnym jest, że pakty uczciwości będą wdrażane na większą skalę w perspektywie finansowej 2021-2027. Nad wdrożeniem mechanizmu monitoringu społecznego pracuje także Instytucja Zarządzająca PO IiŚ, a efekty pojawić się mają m.in. w formie odpowiednich postanowień w umowach o dofinansowanie.

Respondenci zostali zapytani o to czy znana im jest idea paktu uczciwości. Większość z nich (ponad 60%) nie spotkała się wcześniej z mechanizmem paktu. Zaledwie 32% deklarowało zainteresowanie realizacją projektu lub kontraktu w takiej formule. Odsetek ten może wskazywać na niewystarczającą promocję tej inicjatywy, w szczególności korzyści z niej płynących. Raport jednocześnie sugeruje, że 85% respondentów, którym idea paktu uczciwości jest znana, byłoby zainteresowanych jego wdrażaniem.

Zachęcamy do zapoznania się z Raportem z ankiety na temat przeciwdziałania i zwalczania nadużyć finansowych w wydatkowaniu środków Unii Europejskiej.

 

Korespondencja w sprawie Świadectwa Przejęcia Robót i opinii prawnej

7 kwietnia 2020 roku ZUE S.A. poinformowało Fundację, że nie zgadza się z wnioskami zawartymi w opinii prawnej Fundacji dotyczącej problemu odbiorów końcowych i wystawienia Świadectwa Przejęcia, zarzucając autorowi konflikt interesów. Do zarzutów Fundacja odniosła się 9 kwietnia. W sprawie tej ZUE S.A. przesłało jeszcze dwa pisma: 9 kwietnia oraz 12 kwietnia. Do pierwszego z nich Fundacja odniosła się 24 maja na co Wykonawca odpowiedział 8 czerwca.

15 kwietnia Fundacja zwróciła się do PKP PLK S.A. z prośbą o przekazanie opinii prawnej Spółki dotyczącej tego problemu oraz o  ustosunkowanie się do opinii prawnej sporządzonej przez Fundację. Ponadto, poprosiła również o udostępnienie korespondencji kontraktowej, zarówno Zamawiającego, jak i Inżyniera Kontraktu. PKP PLK S.A. odpowiedziało 20 kwietnia [1] [2].

Zapraszamy na seminarium: Odbiory robót budowlanych i możliwości ich kontroli

Zapraszamy na seminarium online “Odbiory robót budowlanych i możliwości ich kontroli”, które odbędzie się 27 kwietnia 2021 r. w godzinach 11.00 – 13.00. Seminarium będzie transmitowane na profilach Fundacji im. Stefana Batorego na Facebooku i YouTube oraz na kanale YouTube Paktu Uczciwości. Naszymi gośćmi będą praktycy zajmujący się inwestycjami infrastrukturalnymi.  

Odbiory robót budowlanych to newralgiczny moment każdej inwestycji – ostatecznej ocenie podlega bowiem ich jakość i możliwość oddania do użytku. Dlatego też odbiory, zarówno te częściowe, jak i te końcowe to częste źródło napięć i konfliktów między zamawiającym a wykonawcą. Zdarza się, że finalne rozwiązanie znajdują one dopiero w sądzie.

Przesunięcie terminu odbiorów końcowych niesie ze sobą konsekwencje dla każdego z uczestników prac. Wydłużenie harmonogramu realizacji inwestycji poprzez odwleczenie odbiorów końcowych to dla zamawiającego, czy inżyniera projektu potencjalne koszty. Jeżeli realizacja finansowana jest ze środków unijnych, może to również powodować problemy z rozliczeniem inwestycji. Dla wykonawcy zaś, wstrzymanie odbiorów może oznaczać konsekwencje w postaci kar umownych. W momencie odbioru pojawią się także wątpliwości natury prawnej. Nie zawsze strony w ten sam sposób interpretują prace zaległe czy wady nieistotne, które w świetle prawa decydują o zakończeniu prac.

Również lokalna społeczność, która jest bezpośrednim odbiorcą inwestycji, uaktywnia się często dopiero na końcowym etapie jej realizacji. Szczególnie wtedy, kiedy w oczy rzucają się ewidentne niedoróbki, a prace okazują bardziej uciążliwe niż zakładano.

Z naszymi gośćmi porozmawiamy o tym jakie jest prawdopodobieństwo ukrycia lub przeoczenia nieprawidłowości przy odbiorach przez organy odpowiadające na nadzór. Czy Inżynier Projektu wystawiający Świadectwo Przejęcia Robót gwarantuje bezstronność i rzetelność procesu odbiorowego? Jak należy prowadzić odbiory robót, aby nie ucierpiał na tym interes publiczny? Czy po zakończeniu robót weryfikowany jest wpływ inwestycji na środowisko? Co w sytuacji, kiedy zaniedbania wychodzą na jaw w trakcie odbioru końcowego? I wreszcie, czy obywatele wykorzystując instrument paktu uczciwości mogliby szybciej i skuteczniej reagować na źle wykonane roboty?

Uczestnicy:

  • Paweł Zejer, Instytut Analiz Budowlanych
  • Krzysztof Bień, radca prawny, blogofidicu
  • Mirela Korsak-Koledzińska, kancelaria Togatus

prowadzenie: Marcin Waszak, forumIdei Fundacji Batorego

Poznaj sylwetki panelistów

Relacja z seminarium „Jak poprawić transparentność zamówień publicznych?”

22 lutego 2019 roku odbyło się zorganizowane przez Fundację Batorego seminarium Jak poprawić transparentność zamówień publicznych. Spotkanie rozpoczął wykład wprowadzający Karolisa Granickasa z Open Contracting Partnership pod tytułem „Open Contracting: O co w nim chodzi?”.

Następnie odbył się panel dyskusyjny, w którym udział wzięli:

  • Mariusz Haładyj (Prokuratoria Generalna),
  • Grzegorz Makowski (forumIdei Fundacji Batorego),
  • Hubert Nowak (Urząd Zamówień Publicznych),
  • Karolis Granickas (Open Contracting Partnership),
  • Eliza Niewiadomska (Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju),

moderacja: Katarzyna Batko-Tołuć (Sieć Obywatelska Watchdog Polska).

Podczas wykładu wprowadzającego, Karolis Garnickas opowiedział o Open Contracting Partnership – organizacji zajmującej się otwartymi, powszechnie dostępnymi danymi w zakresie zamówień publicznych. Organizacja ta promuje rozwiązania techniczne, które mają na celu zapewnić otwartość danych w przetargach publicznych współpracując z rządami wielu państw. Jak podkreślił, samo udostępnianie danych nie jest wystarczające, należy także zadawać pytania o wszystko co się z nimi dzieje – kto i w jaki sposób je wykorzystuje, jakie mechanizmy są konieczne, jaki jest ich wpływ na politykę, a także w jaki sposób mogą prowadzić do poprawy zamówień publicznych. 40 państw na świecie wprowadza promowany przez organizację standard otwartych danych w zamówieniach publicznych, który opisuje jak publikować dane i dokumenty na wszystkich etapach zamówienia publicznego. Standard ten jest otwartym oprogramowaniem, które może być rozszerzane. Dzięki wdrożeniu standardu na Ukrainie, udało się wypracować oszczędności na poziomie 12%, a do jego stosowania zachęca między innymi Komisja Europejska. Open Contracting Partnership przygląda się temu w jaki sposób standard jest wykorzystywany na całym świecie i go modyfikuje.

Open Contracting Partnership współpracuje z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju, który podczas seminarium reprezentowała Eliza Niewiadomska. W ramach tej współpracy, obie organizacje starają się podkreślić fakt, że dla regulacji zamówień publicznych trzeba wziąć pod uwagę, po pierwsze mentalny element – jak robimy dla siebie robimy lepiej, a pod drugie kwestię tego, że im więcej informacji jest na rynku o tym jak podmioty publiczne kupują, płacą i zamawiają, tym lepiej dla gospodarki. Organizacje starają się znaleźć dla każdego kraju w którym obecne działają, równowagę pomiędzy potrzebą transparentności a działaniem rynku. Jednym z głównych zadań współpracy jest połączenie otwartości zamówień, dostępności informacji, efektywności transakcji i przyjazności dla użytkownika (dla zamawiających i wykonawców) poprzez, między innymi, stworzenie elektronicznego systemu zamówień. Współpraca z rządami pokazała, że używanie otwartych danych jest kluczowe dla zwiększania transparentności zamówień publicznych. Jeżeli w danym systemie wszystkie jawne informacje są dostępne online w czasie rzeczywistym, czyli w momencie kiedy zamawiający podjął jakąś decyzję, to wtedy proces zamówień publicznych jest w pełni transparentny.

Mariusz Haładyj z Prokuratorii Generalnej oraz Hubert Nowak, prezes Urzędu Zamówień Publicznych opowiedzieli o powstającym nowym prawie zamówień publicznych. Jak podkreślił pierwszy z nich, w nowym prawie pojawić się mają nowe elementy sprzyjające przejrzystości, które spowodują, że zamówienia od 50 tysięcy złotych będą informacją publicznie dostępną, a plany zakupów zostaną zebrane w jednym miejscu i będą kwartalnie aktualizowane. Przyznał także, że jednym z największych problemów funkcjonowania zamówień publicznych w Polsce jest niska konkurencyjność. W trakcie tworzenia nowego prawa, proces zakupów został podzielony na pięć etapów: 1. Analiza przed ogłoszeniem zamówienia, jego zaplanowanie; 2. Przygotowanie; 3. Dokonanie wyboru; 4. Realizacja; 5. Dokonanie oceny realizacji zamówienia, jego ewaluacja. Do każdego z nich starano się znaleźć rozwiązania, które by spowodowało, że zamówienie będzie logicznym ciągiem. Do tych etapów odniósł się Hubert Nowak, podając przykłady rozwiązań, które wprowadza nowe prawo. Poprawione zostało planowanie oraz jego przejrzystość – plany mają być upubliczniane w Biuletynie Zamówień Publicznych. Poprawiony został także drugi etap, poprzez mechanizm wstępnych konsultacji rynkowych wprowadzony jako element analizy potrzeb. Zdaniem prezesa, trzeci oraz czwarty etap funkcjonuje dobrze i nie wymaga poprawy, za to piąty etap ma stanowić informacja z wykonania zamówienia i odpowiadać na takie pytania jak na przykład, jaki był ostateczny koszt wykonania zamówienia lub czy było zrealizowane w terminie. Dzięki takiemu rozwiązaniu, będzie można się uczyć i lepiej zarządzać zamówieniami w przyszłości. Jak przyznał, dokument będzie dopracowywany i udoskonalany na podstawie tego jak będzie sprawdzał się w praktyce.

Grzegorz Makowski z Fundacji Batorego odniósł się z kolei do przejrzystości, którą może wnieść Pakt Uczciwości. Fundacja oraz jej konsultanci są uczestnikami całego procesu zamówienia publicznego – od ogłoszenia przetargu aż po jego wykonanie i odebranie. Jak przyznał, zdarzyło się, że Fundacja zadawała pytania, które mogą wydawać się oczywiste, na przykład o konflikt interesów na etapie udzielania zamówienia, o którym bez obecności obserwatora społecznego nikt by nie pomyślał. Innym przykładem działania w ramach Paktu jest udostępnianie informacji na etapie przetargu i próby skłonienia Zamawiającego do lepszej komunikacji z wykonawcami. Fundacja stara się zwracać uwagę na takie aspekty na przykładzie pojedynczej inwestycji, co może mieć jednak przełożenie na początek zmian systemowych.

Osoby zainteresowane zapraszamy do obejrzenia seminarium na kanale YouTube Paktu Uczciwości.

Video in English: How to improve the transparency of public procurement in Poland?

Ósmy etap monitoringu Paktu Uczciwości. Podsumowanie

Podsumowaliśmy działania obserwatora społecznego w okresie 01.07-31.12.2020. Przyglądaliśmy się ostatnim miesiącom realizacji prac budowlanych i zgłaszanym zastrzeżeniom do nich. Staraliśmy się wyjaśnić m.in. problemy związane z dokończeniem przejścia podziemnego w Poraju oraz robotami na prywatnej działce w Myszkowie.

Treść podsumowania: POBIERZ

Mediacja i inne sposoby polubownego rozwiązywania sporów w zamówieniach publicznych

W celu przybliżenia zagadnienia mediacji, a także innych sposobów polubownego rozwiązywania sporów w zamówieniach publicznych, zachęcamy do lektury opracowania przygotowanego przez Urząd Zamówień Publicznych. Wskazuje się w nim wiele korzyści jakie niesie ze sobą szukanie porozumienia w ramach mediacji dla obu stron konfliktu, włączając w to oszczędności finansowe, szybkość procedowania sprawy i gwarancję ugody przed sądem.

W objętym Paktem Uczciwości zamówieniu w drodze mediacji przed Sądem Polubownym przy Prokuratorii Generalnej RP Wykonawca i Zamawiający będą próbować rozwiązać spór o koszty budowy przejścia podziemnego w Poraju.

Mediacja i inne sposoby polubownego rozwiązywania sporów w zamówieniach publicznych

Pozacenowe kryteria oceny ofert. Poradnik z katalogiem dobrych praktyk

Publikacja Urzędu Zamówień Publicznych, Pozacenowe kryteria oceny ofert. Poradnik z katalogiem dobrych praktyk składa się z dwóch części. W pierwszej zarysowano zasady rządzące oceną ofert w zamówieniach publicznych, skonfrontowano się z mitami w poszczególnych aspektach kryteriów oceny, a także zebrano dziesięć podstawowych porad ułatwiających wybór właściwych kryteriów, sposobów ich oceny oraz ich wag.

W części drugiej przedstawiono katalog kilkudziesięciu dobrych praktyk w zakresie kryteriów pozacenowych oraz przedstawiono przykładowe kryteria w większości występujących w zamówieniach publicznych branż.

Zachęcamy do lektury!

Część I

Część II